Μηχανισμοί σκανδάλης λαστιχοβόλων ψαροντούφεκων

Το λαστιχοβόλο ψαροντούφεκο έχει γίνει το κύριο όπλο των υποβρύχιων κυνηγών για τρείς κυρίως λόγους, την εύκολη συντήρησή του, τα λίγα κινητά μέρη και την σκοπευτική γραμμή που προσφέρει. Σε ένα απλό λαστιχοβόλο όπλο, ο μηχανισμός σκανδάλης ή μηχανισμός απελευθέρωσης βέργας ή κασέτα (όπως συνηθίζεται πολλές φορές να ονομάζεται) αποτελεί συνήθως το μοναδικό κινητό μέρος του. Στόχος του κείμενου που ακολουθεί είναι να παραθέσουμε τους διάφορους τύπους μηχανισμών που υπάρχουν στην αγορά και να κατανοήσουμε τον γενικό τρόπο με τον οποίο λειτουργούν. 

Οι μηχανισμοί σκανδάλης  στην γενική μορφή τους αποτελούνται από δύο μοχλούς και μία κασέτα πάνω στην οποία εδράζουν με πείρους. Ο μοχλός που συγκρατεί την ουρά της βέργας κόντρα στην οροφή της κασέτας, ονομάζεται άγκιστρο συγκράτησης ή μάνταλο ενώ ο άλλος μοχλός, μοχλός σκανδάλης. Η σχεδίαση των μοχλών είναι τέτοια ώστε οι πείροι που τους συγκρατούν στην κασέτα να δρουν ως υπομόχλια και οι δυνάμεις που απαιτούνται για την απελευθέρωση της βέργας να είναι αρκετά μικρότερες από αυτές που ασκούνται στην βέργα από τα λάστιχα. Βέβαια δεν θα πρέπει να παραλείψουμε το ή τα ελατήρια που βοηθούν στην ανάταξη του μοχλού σκανδάλης και την διατήρηση των μοχλών σε μία συγκεκριμένη θέση όταν ο μηχανισμός είναι οπλισμένος. Μέρος του μηχανισμού μπορεί να αποτελεί ακόμα η σκοινοπιάστρα που συγκρατεί τα μήκη της βέργας, καθώς και η ασφάλεια που συνήθως όταν είναι ενεργοποιημένη αποτρέπει το να πατηθεί η σκανδάλη.

Κανονικός μηχανισμός

Κανονικό ονομάζουμε τον μηχανισμό όπου το άγκιστρο συγκράτησης  είναι ένας μοχλός πρώτου τύπου και  ο μοχλός σκανδάλης δεύτερου τύπου (http://el.wikipedia.org/wiki/Μοχλός). Ένας τυπικός κανονικός μηχανισμός απεικονίζεται στην εικόνα 1. Με κόκκινο απεικονίζεται το άγκιστρο συγκράτησης, με μπλε ο μοχλός σκανδάλης, με κίτρινο η οροφή της κασέτας και με σκούρο γκρι οι πείροι. Όπως φαίνεται και από την εικόνα 1, η βέργα συγκρατείται ανάμεσα στην οροφή της κασέτας και το άγκιστρο. Το άγκιστρο με την σειρά του εμποδίζεται να κινηθεί λόγω της εγκοπής που βρίσκεται στον μοχλό σκανδάλης. Αν πατηθεί η σκανδάλη το άγκιστρό μπορεί να κινηθεί και να απελευθερώσει την βέργα όπως φαίνεται στην εικόνα 2. Κατά την όπλιση της βέργας ακολουθείται η ανάστροφη διαδικασία.

Εικόνα 1

Εικόνα 2

Ανάποδος  μηχανισμός

Ανάποδο ονομάζουμε τον μηχανισμό όπου το άγκιστρο συγκράτησης είναι ένας μοχλός δεύτερου τύπου και ο μοχλός σκανδάλης πρώτου τύπου, ανάποδα δηλ. από τον κανονικό. Ένας τυπικός ανάποδος μηχανισμός απεικονίζεται στην εικόνα 3. Με κόκκινο απεικονίζεται το άγκιστρο συγκράτησης, με μπλε ο μοχλός σκανδάλης, με κίτρινο η οροφή της κασέτας και με σκούρο γκρι οι πείροι. Όπως φαίνεται και από την εικόνα 3, η βέργα συγκρατείται πάλι ανάμεσα στην οροφή της κασέτας και το άγκιστρο. Το άγκιστρο με την σειρά του εμποδίζεται να κινηθεί λόγω του ότι εμποδίζεται από πάνω μέρος του μοχλού σκανδάλης. Αν πατηθεί η σκανδάλη το άγκιστρό μπορεί να κινηθεί και να απελευθερώσει την βέργα όπως φαίνεται στην εικόνα 4. Κατά την όπλιση της βέργας ακολουθείται η ανάστροφη διαδικασία.  Όπως διαφαίνεται και από τις εικόνες 3 και 4, το μεγάλο πλεονέκτημα του ανάποδου μηχανισμού, έναντι του κανονικού, είναι η όπλιση της βέργας αρκετά πιο πίσω από τον κανονικό μηχανισμό, διατηρώντας την σκανδάλη στο ίδιο ακριβώς σημείο, η απόσταση αυτή μπορεί να είναι από περίπου 5 έως και 10 εκατοστά.

Εικόνα 3

Εικόνα 4

Άλλοι μηχανισμοί

Όσο και αν σας  φαίνεται περίεργο, υπάρχουν και άλλοι  μηχανισμοί ή και παραλλαγές των  προηγούμενων που αναλύθηκαν. Ένας τύπος που συναντάται ειδικά σε όπλα με «λαβή στην μέση» (middle handle guns) είναι ο remote trigger mechanism ή «απομακρυσμένος» επί τω ελληνικότερον. Ουσιαστικά πρόκειται για έναν κανονικό μηχανισμό όπου ο μοχλός της σκανδάλης είναι συνδεδεμένος μέσω ενός μακριού πείρου με έναν άλλο μοχλό σκανδάλης που βρίσκεται αρκετά πιο μπροστά. Όταν πατιέται η μπροστά σκανδάλη, μεταφέρει την κίνηση στην πίσω σκανδάλη και απελευθερώνεται εν τέλει η βέργα.

Κείμενο, φωτό: Γιώργος Γιαννάτος